9 دی 1403
لینوکس یک سیستمعامل متنباز و رایگان است که در طول زمان به صورت توزیعهای مختلف عرضه شده تا نیازهای متنوع کاربران را پوشش دهد. این توزیعها که با عنوان “Linux distro” نیز شناخته میشوند، نسخههایی از سیستمعامل لینوکس هستند که همراه با ابزارهای نصبی، نرمافزارهای مدیریتی و اجزای دیگری مانند هایپروایزر KVM ارائه میشوند. توزیعهای لینوکس، بر پایه هسته اصلی لینوکس طراحی شدهاند و کاربری آنها اغلب سادهتر از نسخه خام لینوکس است. دلیل این امر آن است که بیشتر توزیعها فرآیند پیچیده کامپایل دستی سیستمعامل از کد منبع را حذف میکنند و معمولاً تحت پشتیبانی توسعهدهندگان یا سازمانهای مشخصی قرار دارند.
در این مقاله قصد داریم به معرفی تعدادی از انواع توزیع های لینوکس بپردازیم.
سیستمعامل لینوکس شامل چندین بخش مختلف است:
نرمافزار Bootloader: برای اینکه سیستمعامل بتواند اجرا شود، باید مرحلهای به نام بوت شدن طی شود. Bootloader نرمافزاری است که وظیفه مدیریت این فرایند را بر عهده دارد. در بسیاری از موارد، یک صفحه نمایش راهنما هنگام بوت ظاهر میشود که به کاربر اطلاعاتی میدهد و پس از تکمیل این فرآیند، ناپدید میشود تا سیستمعامل اجرا گردد.
هسته یا Kernel: هسته، اصلیترین و پایهایترین بخش سیستمعامل است که به سختافزار سیستم نزدیکترین ارتباط را دارد. این بخش وظیفه مدیریت منابعی مانند پردازنده (CPU)، حافظه، و دستگاههای جانبی را بر عهده دارد. Kernel در واقع پایینترین سطح سیستمعامل محسوب میشود و نقش کلیدی در هماهنگی بین نرمافزار و سختافزار ایفا میکند.
سیستم Init: سیستم Init بخشی از سیستمعامل است که وظیفه آمادهسازی فضای کاربری و مدیریت daemonها را بر عهده دارد. این سیستم، فرآیند بوت را پس از اتمام مرحله اولیه توسط Bootloader (مانند GRUB یا GRand Unified Bootloader) مدیریت میکند. یکی از پرکاربردترین نسخههای این سیستم، Systemd است که علاوه بر کاربرد گسترده، موضوع بحثهای فراوانی نیز بوده است. Init نقش کلیدی در اجرای فرآیندهای پس از بوت و آمادهسازی سیستم برای استفاده دارد.
Daemon: دیمن ها سرویسهایی هستند که در پسزمینه سیستم اجرا میشوند و وظایف مختلفی مانند مدیریت چاپگر، پردازش صدا، زمانبندی وظایف و سایر خدمات ضروری را بر عهده دارند. این سرویسها معمولاً در هنگام راهاندازی سیستم یا پس از ورود کاربر به سیستم فعال میشوند و بدون دخالت مستقیم کاربر به کار خود ادامه میدهند.
لینوکس شامل نسخههای متعددی است که متناسب با نیازهای گوناگون کاربران طراحی شدهاند. این نسخهها، که به آنها توزیعهای لینوکس یا به اختصار “توزیع” (Distro) گفته میشود، گزینههای مناسبی برای همه، از کاربران مبتدی تا حرفهای، فراهم میکنند. اکثر توزیعهای لینوکس بهصورت رایگان در دسترس هستند و میتوان آنها را دانلود کرده، روی دیسک یا درایو USB ذخیره و روی هر تعداد دستگاه موردنظر نصب کرد. البته برخی توزیعها مانند RedHat جنبه تجاری دارند و برای استفاده نیاز به خرید مجوز دارند.
امروزه طیف گستردهای از توزیعهای لینوکس در دسترس است که هر یک برای کاربران یا سیستمهای خاصی طراحی شدهاند، مانند رایانههای رومیزی، سرورها، تلفنهای همراه، یا دستگاههای تعبیهشده مانند ریزپردازندهها. بیشتر این توزیعها به صورت آماده برای استفاده ارائه میشوند، اما برخی از آنها به شکل سورس کد در دسترس هستند و کاربر باید در زمان نصب، آنها را کامپایل کند تا سیستم عامل نهایی راهاندازی شود.
برخی توزیعهای لینوکس، مانند Fedora و Red Hat Enterprise Linux از شرکت Red Hat، openSUSE از SUSE، Ubuntu از Canonical، و Oracle Linux از Oracle، در دسته توزیعهای تجاری قرار میگیرند. در مقابل، توزیعهایی مانند Debian و Slackware توسط کامیونیتی لینوکس توسعه یافته و توسط تیمهای مستقل و جامعه کاربران پشتیبانی میشوند. توزیعهای تجاری، مانند Red Hat و Oracle، معمولاً برای خدمات اضافی مانند پشتیبانی فنی یا توسعه سفارشی هزینه دریافت میکنند. این در حالی است که طبق قوانین مجوزهای متنباز (Open Source)، دریافت هزینه برای خود نرمافزار متنباز ممنوع است، اما ارائه خدمات مرتبط با آن قابل پرداخت است.
در ادامه به بررسی برخی از انواع توزیع های لینوکس خواهیم پرداخت:
Arch Linux یکی از توزیعهای لینوکس است که با تمرکز بر سادگی و قدرت سفارشیسازی زیاد شناخته میشود. برخلاف بسیاری از توزیعها که برای راحتی کاربران مبتدی طراحی شدهاند، Arch Linux به کاربران این امکان را میدهد تا از ابتدا سیستمعامل خود را از پایه بسازند و هر جنبهای از آن را بر اساس نیازهای خود تنظیم کنند. این ویژگیهای انعطافپذیر باعث میشود که Arch Linux برای کاربران حرفهای که به کنترل کامل سیستمعامل خود نیاز دارند، انتخابی عالی باشد.
در حالی که این سطح از کنترل میتواند برای کاربران مبتدی پیچیده و چالشبرانگیز باشد، اما برای کسانی که تجربه بیشتری دارند و به دنبال سفارشیسازی دقیق سیستم خود هستند، این ویژگیها از اهمیت بالایی برخوردار است. بهعلاوه، ساختار مینیمالیستی Arch Linux اجازه میدهد تا فقط بخشهایی که نیاز دارید را نصب کنید، که باعث افزایش کارایی و سرعت سیستم میشود. این ویژگیها و قابلیتها سبب شدهاند که Arch Linux در میان توسعهدهندگان و کاربران پیشرفته محبوبیت زیادی پیدا کند.
توزیع OpenSUSE یک پروژه متنباز و جامعهمحور است که تحت حمایت شرکت SUSE Software Solutions Germany GmbH و چندین شرکت دیگر قرار دارد. این پروژه به لطف یک جامعه جهانی بزرگ، توانسته است جایگاه مهمی در دنیای لینوکس پیدا کند و نیازهای کاربران حرفهای و تازهکار را به خوبی پاسخ دهد.
openSUSE یک شاخه از توزیع اصلی SUSE Linux است که بهطور ویژه بهعنوان یک توزیع کامیونیتی توسعه یافته است و با نسخههای تجاری SUSE Linux Enterprise تفاوتهایی دارد. در حالی که SUSE Linux Enterprise بیشتر برای محیطهای سازمانی و تجاری طراحی شده است، openSUSE هدفش ارائه یک توزیع منعطفتر و برای کاربران و توسعهدهندگان است.
شرکت SUSE همچنان حامی اصلی پروژه openSUSE است. این رابطه شبیه به ارتباط CentOS یا Fedora با Red Hat Enterprise Linux است. برای نشان دادن این پیوند، openSUSE از یک مارمولک گکو در لوگوی خود استفاده میکند که به نوعی نماد ارتباط این توزیع با SUSE است.
راکی لینوکس یکی دیگر از توزیعهای لینوکس است که مبتنی بر Red Hat Enterprise Linux (RHEL) میباشد و هدف از توسعه آن، جایگزینی برای CentOS است. این سیستمعامل بسیار پایدار و کاربرپسند طراحی شده است، و توسعهدهندگان آن قصد دارند تا محیطی مشابه CentOS فراهم کنند که برای استفاده در سرورها و محیطهای سازمانی مناسب باشد. با این حال، هنوز خیلی زود است که بگوییم آیا راکی لینوکس میتواند به طور کامل جانشین شایستهای برای CentOS باشد یا خیر. این توزیع در مراحل اولیه توسعه است و زمان بیشتری نیاز دارد تا بتواند پشتیبانی گسترده و پذیرش زیادی از جامعه کاربران لینوکس بهدست آورد.
راکی لینوکس، زاییده فکر گرگوری کورتزر، بنیانگذار توزیع CentOS است. پس از تغییرات استراتژیک در پروژه CentOS و تصمیم Red Hat برای تمرکز بر CentOS Stream به جای نسخه پایدار CentOS، گرگوری کورتزر به همراه تیم خود تصمیم گرفتند که راکی لینوکس را توسعه دهند. هدف اصلی از این پروژه، ارائه یک توزیع پایدار و سازگار با RHEL بهعنوان یک جایگزین برای CentOS بود. راکی لینوکس به سرعت توجه زیادی جلب کرد و بهعنوان یکی از گزینههای اصلی برای کسانی که به دنبال یک توزیع پایدار در محیطهای سازمانی بودند، شناخته شد.
یک نسخه اولیه از راکی لینوکس در 30 آوریل 2021 منتشر شد و اولین نسخه رسمی آن که در دسترس عموم قرار گرفت، در 21 ژوئن 2021 عرضه شد. اولین نسخه از این توزیع راکی لینوکس 8.0 نام داشت و بهعنوان یک جایگزین پایدار و سازگار با RHEL معرفی شد. این نسخه از راکی لینوکس تا ماه مه 2029 پشتیبانی خواهد شد، که این پشتیبانی طولانیمدت به کاربران اطمینان میدهد که میتوانند از آن در محیطهای سازمانی و سرورها با خیال راحت استفاده کنند.
Deepin یک توزیع لینوکس مبتنی بر دبیان است که پیش از نسخه 15 (منتشر شده در اواخر سال 2015) بر پایه اوبونتو بود. این توزیع به منظور ارائه یک سیستمعامل زیبا، کاربرپسند و قابل اعتماد برای کاربران طراحی شده است. در کنار ویژگیهای اصلی لینوکس، Deepin بر طراحی بصری و تجربه کاربری متمرکز است و به یکی از توزیعهای محبوب برای کسانی که به ظاهر و راحتی سیستمعامل اهمیت میدهند تبدیل شده است.
یکی از ویژگیهای بارز Deepin، Deepin Desktop Environment (DDE) است که محیط دسکتاپی اختصاصی این توزیع است. این محیط دسکتاپ بر اساس Qt 5 ساخته شده و ظاهری زیبا و مدرن دارد. DDE نه تنها عملکرد عالی را ارائه میدهد، بلکه تجربهای بصری جذاب و دلپذیر به کاربران میدهد.
علاوه بر محیط دسکتاپ، Deepin مجموعهای از نرمافزارهای اختصاصی نیز ارائه میدهد که به طور خاص برای این توزیع طراحی شدهاند. از جمله این برنامهها میتوان به Deepin Software Center، Deepin Screenshot، Deepin Music، Deepin Movie و سایر ابزارهای کاربردی اشاره کرد که همه آنها بر پایه فناوری Qt ساخته شدهاند و به کاربران تجربهای یکپارچه و روان از سیستمعامل ارائه میدهند.
با تمرکز بر سادگی و طراحی جذاب، Deepin برای کاربران خانگی و حتی کسبوکارها مناسب است. این سیستمعامل میتواند به راحتی جایگزین ویندوز شود، چرا که هم برای کارهای روزمره و هم برای سرگرمی، ابزارهایی کاربردی و رابط کاربری آسان فراهم میکند.
دبیان که به نام دبیان گنو/لینوکس نیز شناخته میشود، یک توزیع لینوکس رایگان و متنباز است. پروژه دبیان توسط یک انجمن از افراد متعهد به ایجاد یک سیستمعامل رایگان راهاندازی شده است. سیستمعاملی که در این پروژه توسعه مییابد، دبیان نام دارد. توزیعهای لینوکس دبیان بهطور معمول از هسته لینوکس استفاده میکنند و به عنوان یکی از پایدارترین و محبوبترین توزیعها شناخته میشوند.
این پروژه از زمان آغاز به کار خود بهطور منظم نسخههای بهروزرسانی شده دبیان گنو/لینوکس را منتشر کرده است. آخرین نسخه منتشر شده دبیان، نسخه 11.2 است که در تاریخ 18 دسامبر 2021 عرضه شد. این نسخه تنها چند ماه پس از انتشار نسخه 11 منتشر شد و تعدادی ویژگی جدید را به همراه داشت.
دبیان نسخه 11 که با نام رمز Bullseye شناخته میشود، قابلیت پشتیبانی از چندین برنامه و محیط دسکتاپ جدید را به این سیستمعامل اضافه کرد. این نسخه همچنین اولین نسخهای بود که از هسته لینوکسی استفاده میکرد که از سیستم فایل جدول تخصیص فایل توسعهپذیر (ext4) پشتیبانی میکرد. علاوه بر این، دبیان 11 با مجموعهای از بستههای نرمافزاری جدید عرضه شد و بستههایی که به عنوان منسوخ شناخته میشدند، از سیستمعامل حذف گردیدند.
نصب دبیان بسته به نوع ISO انتخابی شما میتواند ساده یا پیچیده باشد. اگر از ISO پیشفرض ارائه شده توسط وبسایت دبیان استفاده کنید، ممکن است در فرآیند نصب با چالشهایی مواجه شوید. این ISO معمولاً نیاز به پیکربندیهای بیشتری دارد و برای کاربران مبتدی ممکن است پیچیدگیهایی ایجاد کند. در عوض، استفاده از نسخههای خاصتر یا مناسبتر برای نیازهای خاص میتواند فرآیند نصب را آسانتر کند.
اگرچه توزیعهای لینوکس مانند اوبونتو و Mint در زمینه کاربرپسند بودن پیشرفتهای زیادی داشتهاند، اما هنوز هم برای متقاعد کردن کاربران سایر سیستمعاملها به تغییر و پذیرش یک سیستم جدید چالشهایی وجود دارد. در این میان، Solus OS به عنوان یک سیستمعامل جدید و منحصر به فرد معرفی شده که برخلاف بسیاری از توزیعهای لینوکس، از پایه طراحی شده است و هیچگونه وابستگی به توزیعهای دیگر ندارد. این رویکرد جدید پیامی واضح را به همراه دارد: “هر چه کمتر، بهتر. بدون دردسر و پیچیدگی تنظیمات، همه چیز به راحتی آماده استفاده است.”
یکی از ویژگیهای برجسته Solus OS محیط دسکتاپ اختصاصی آن به نام Budgie است که بر اساس GTK3 توسعه یافته. زمانی که سیستمعامل Solus را راهاندازی میکنید، یک نوار وظیفه در پایین صفحه به شما خوشامد میگوید. این پنل، هسته اصلی محیط دسکتاپ Budgie است که به شکلی طراحی شده که کاربر با حداقل پیچیدگیها بتواند از آن استفاده کند. محیط Budgie سادگی و کاربرپسندی را در اولویت قرار داده و به کاربران این اطمینان را میدهد که تجربه استفاده از سیستمعامل باید بدون هیچگونه پیچیدگی و سختی باشد.
Solus OS با فلسفه سادگی و راحتی در استفاده، سعی دارد تجربهای متفاوت و دلپذیر از لینوکس را به کاربران خود ارائه دهد.
CloudLinux یک توزیع لینوکس است که به طور خاص برای ارائه یک سیستمعامل پایدارتر و ایمنتر برای ارائهدهندگان هاست اشتراکی طراحی شده است. این توزیع در واقع مجموعهای از تغییرات در هسته لینوکس است که ویژگیهایی را پیادهسازی میکند تا مدیران سیستم بتوانند کنترل دقیقی بر استفاده از منابع سرور خود داشته باشند. CloudLinux ابزارهایی را برای مدیریت بهینه منابع، افزایش امنیت و جلوگیری از مشکلات ناشی از مصرف بیش از حد منابع توسط کاربران فراهم میآورد.
با وجود نامش، CloudLinux نیازی به استفاده در زیرساختهای میزبانی ابری ندارد و محدود به VPS.NET نیست. این توزیع به راحتی میتواند در سرورهای اختصاصی و سرورهای مجازی لینوکس نیز استفاده شود. هدف اصلی CloudLinux ارائه یک سیستمعامل پایدار و امن برای میزبانی وب است، که در هر نوع محیط سروری، چه ابری و چه سنتی، قابل پیادهسازی است.
توزیع CentOS
سیستمعامل Community Enterprise (CentOS) یکی از توزیعهای لینوکس رایگان و متنباز است که به طور خاص برای استفاده در محیطهای سازمانی طراحی شده و با Red Hat Enterprise Linux (RHEL) سازگار است. بنیانگذار توزیع CentOS گرگوری کورتزر است. توسعهدهندگان CentOS از کد سورس RHEL برای تولید این توزیع استفاده میکنند، به همین دلیل این دو توزیع به طور قابل توجهی مشابه یکدیگر هستند. CentOS معمولاً به عنوان یک نسخه رایگان و بدون پشتیبانی تجاری از RHEL شناخته میشود.
CentOS یک توزیع لینوکس تجاری است که بر پایه سورس کد Red Hat Enterprise Linux (RHEL) ساخته شده و توسط کامیونیتی پشتیبانی میشود. از آنجایی که Red Hat از نرمافزار متنباز برای ساخت محصول خود استفاده میکند، موظف است سورس کد آن را به صورت عمومی منتشر کند. به همین دلیل، CentOS و RHEL از نظر عملکردی معادل یکدیگر هستند، اما تفاوت اصلی در این است که برند و نام تجاری Red Hat از توزیع CentOS حذف شده است. این امر باعث میشود CentOS به عنوان یک نسخه رایگان و متنباز از RHEL در دسترس قرار گیرد.
توزیع CentOS دو نسخه جداگانه به نامهای CentOS Stream و CentOS Linux را ارائه میدهد.
اولین نسخه CentOS با شماره 2 در ماه مه 2004 منتشر شد. از نسخه 8.0 به بعد، این توزیع رسماً از معماریهای x86-64، ARM64 و POWER8 پشتیبانی میکند. همچنین، تا نسخه 6.0، CentOS از معماری IA-32 نیز پشتیبانی میکرد. از دسامبر 2015 و با انتشار CentOS 7.0، نسخههای AltArch برای معماریهای مختلف مانند IA-32، Power ISA و معماریهای ARM شامل ARMv7hl و Aarch64 در دسترس قرار گرفتند. این نسخهها به کاربران امکان میدهند که از CentOS بر روی انواع مختلف سختافزارها و معماریها استفاده کنند.
CentOS 8.0 در 24 سپتامبر 2019 منتشر شد. متأسفانه، بر اساس تصمیمگیری شرکت Red Hat که متولی این توزیع است، توسعه و انتشار CentOS به پایان رسیده است. این تصمیم به دلیل تغییرات در استراتژیهای Red Hat صورت گرفت، و CentOS Stream به عنوان جایگزین توسعه پیشنمایشی از RHEL معرفی شد. CentOS Stream بهجای ارائه نسخههای پایدار، بهروزرسانیها و تغییرات جدیدتر RHEL را بهطور منظم و بهروزبین ارائه میدهد.
بیشتر مراحل نصب CentOS از طریق خط فرمان انجام میشود، بنابراین اگر با لینوکس آشنایی قبلی داشته باشید، نصب این توزیع برای شما ساده خواهد بود. با این حال، از آنجا که توسعه CentOS به پایان رسیده و به CentOS Stream تبدیل شده است، بسیاری از کاربران به جای استفاده از آن، AlmaLinux را که یک توزیع مشابه و سازگار با CentOS است، پیشنهاد میکنند. AlmaLinux دقیقاً همان ساختار و قابلیتهای CentOS را دارد، اما توسط جامعه و سازمانهای مختلف پشتیبانی میشود و به عنوان یک جایگزین پایدار برای CentOS مورد استفاده قرار میگیرد.
آلپاین لینوکس یک توزیع سبک و ایمن لینوکس است که برای سیستمهای کوچک و منابع محدود طراحی شده است. برخلاف بسیاری از توزیعهای لینوکس که از Glibc و GNU Core Utilities استفاده میکنند، آلپاین از musl libc و BusyBox بهره میبرد. این تغییرات باعث کاهش اندازه سیستم و افزایش سرعت میشود.
علاوه بر این، به جای استفاده از Systemd برای مدیریت فرآیندها و سرویسها، آلپاین از OpenRC استفاده میکند که یک سیستم init سبک و کارآمد است. این انتخابها باعث میشود آلپاین لینوکس گزینهای مناسب برای محیطهای با منابع محدود و کاربردهای خاص مانند container ها و سیستمهای جاسازیشده باشد.
بهمنظور افزایش امنیت، آلپاین تمامی باینریهای فضای کاربر را بهصورت فایلهای اجرایی مستقل از موقعیت (Position-Independent Executables) کامپایل میکند. این روش از تکنیکهای امنیتی پیشرفته برای جلوگیری از حملات شکستن پشته (stack smashing) و سایر حملات مشابه استفاده میکند. آلپاین بهعنوان یک سیستمعامل ایمن و سبک برای محیطهای سرور، کلاود، و ابزارهای مبتنی بر کانتینر بسیار محبوب است.
اوراکل لینوکس یک سیستمعامل متن باز است که به طور خاص برای کمک به کسبوکارها در مدیریت مجازیسازی، توسعه و مدیریت برنامههای کاربردی ابری طراحی شده است. این پلتفرم به کاربران این امکان را میدهد که عملیات مربوط به ردیابی عملکرد و مدیریت امنیت را برای استقرارهای ترکیبی و چند ابری به سادگی انجام دهند.
یکی از ویژگیهای برجسته اوراکل لینوکس، توانایی بهینهسازی زیرساختهای فناوری اطلاعات است. کاربران میتوانند کدهای منبع (سورس کدها) را مشاهده کرده و بروزرسانیهای نرمافزاری را به راحتی دریافت کنند. این سیستمعامل همچنین از ویژگیهایی همچون رمزگذاری حافظه با شتاب سختافزاری پشتیبانی میکند که به کاربران این امکان را میدهد تا دادههای فعال ذخیرهشده در حافظههای RAM، حافظه پنهان CPU (Cache) و رکوردهای CPU را ایمنسازی کنند.
به طور کلی، اوراکل لینوکس یک پلتفرم قدرتمند است که به کسبوکارها کمک میکند تا عملکرد، امنیت و مدیریت منابع فناوری اطلاعات خود را به سطح بالاتری ارتقا دهند.
Pop!_OS یک توزیع لینوکس محبوب است که توسط شرکت System76 توسعه داده شده است. این توزیع بهویژه بهعنوان یکی از بهترین گزینهها برای جایگزینی ویندوز شناخته میشود، بهویژه برای افرادی که به دنبال یک سیستمعامل کاربرپسند و قدرتمند برای بازی هستند. کمپانی System76 که از سال 2005 در زمینه تولید رایانههای لینوکسی فعالیت میکند، سیستمعامل Pop!_OS را در سال 2017 بهعنوان یک توزیع اختصاصی ایجاد کرد. این سیستمعامل بر اساس Ubuntu توسعه یافته و بهعنوان جایگزینی مناسب برای ویندوز برای کاربرانی که به دنبال تجربهای روان و بدون مشکل در سیستمهای لینوکسی هستند، شناخته میشود.
یکی از ویژگیهای برجستهی Pop!_OS، محیط کاربری ساده و کاربرپسند آن است که برای افزایش راحتی استفاده طراحی شده است. همچنین، این توزیع از APT (Advanced Package Tool) بهعنوان مدیر بستهها استفاده میکند که به کاربران این امکان را میدهد تا به راحتی نرمافزارها را نصب، بهروزرسانی و مدیریت کنند.
Pop!_OS بهویژه در زمینه بازی بسیار محبوب است و با پشتیبانی از NVIDIA و AMD، توانسته است بهعنوان یک توزیع ایدهآل برای گیمرها شناخته شود. علاوه بر این، ویژگیهایی مانند پشتیبانی از Wayland، نصب ساده در کنار پشتیبانی قوی از ابزارهای توسعهدهنده، این توزیع را به یکی از بهترین گزینهها برای استفاده روزانه، برنامهنویسی و سرگرمی تبدیل کرده است.
Mandriva Linux (که قبلاً با نام Mandrake Linux شناخته میشد) یکی از توزیعهای شناخته شده لینوکس است که توسط شرکت نرمافزاری فرانسوی Mandriva منتشر شده است. نام Mandriva ترکیبی از دو توزیع Mandrake و Conectiva است که این توزیع بر اساس آنها ساخته شده است. ابتدا این سیستمعامل مبتنی بر Red Hat Linux و KDE بود.
Mandriva برای مدیریت بستهها از سیستم RPM استفاده میکند و هدف اصلی آن ارائه تجربهای ساده و کاربرپسند بود. اولین نسخه از Mandrake در سال 1998 منتشر شد و در ابتدا بر پایه Red Hat Linux ساخته شد. در طول زمان، Mandriva هویت مستقل خود را پیدا کرد و یکی از توزیعهای محبوب در میان کاربران لینوکس به شمار میرفت. این توزیع حتی به عنوان یکی از سادهترین و کاربرپسندترین توزیعهای لینوکس شناخته میشد و مورد استقبال گستردهای قرار گرفت.
یکی از ویژگیهای برجسته Mandriva، استفاده از Mandriva Control Center بود که برای سادهسازی پیکربندیهای مختلف سیستم طراحی شده بود. این ابزار شامل تنظیماتی برای کنترل ماوس، پارتیشنبندی، کنترلرهای شبکه و دیگر تنظیمات ضروری سیستم میشود. علاوه بر این، Mandriva از urpmi به عنوان مدیر بسته استفاده میکرد که امکان نصب و بهروزرسانی بستهها را به راحتی فراهم میکرد.
آخرین نسخه رسمی از Mandriva Linux در سال 2011 منتشر شد، و بعد از آن توسعه و پشتیبانی این توزیع متوقف شد. با وجود اینکه Mandriva Linux دیگر بهروزرسانی نمیشود، تأثیر آن بر توسعه توزیعهای دیگر لینوکس و جامعه کاربری همچنان احساس میشود.
Red Hat Linux یک توزیع تجاری متنباز لینوکس بود که توسط شرکت Red Hat توسعه یافته و در سال 2004 متوقف شد. نسخههای اولیه این توزیع به نام Red Hat Linux و Red Hat Commercial Linux شناخته میشدند. Red Hat اولین نسخه غیر بتای خود را در ماه مه سال 1995 منتشر کرد.
این توزیع اولین بار از RPM Package Manager به عنوان فرمت بستهبندی (Packaging) خود استفاده کرد، که بعدها به یکی از استانداردهای اصلی بستهبندی نرمافزار در دنیای لینوکس تبدیل شد. Red Hat Linux نه تنها اولین توزیعی بود که این ابزار را معرفی کرد، بلکه با گذشت زمان به عنوان نقطه شروعی برای توسعه توزیعهای مهم دیگری مانند Mandriva Linux و Yellow Dog Linux عمل کرد.
در سال 2003، Red Hat تصمیم گرفت توسعه توزیع Red Hat Linux را به نفع نسخههای سازمانی خود به نام Red Hat Enterprise Linux (RHEL) متوقف کند. RHEL مخصوص استفاده در محیطهای سازمانی و تجاری طراحی شده است. برای کاربران خانگی و غیر تجاری، Fedora Linux به عنوان یک جایگزین رایگان و قابل استفاده معرفی شد که توسط Fedora Project تحت حمایت Red Hat و جامعه لینوکس توسعه داده میشد.
آخرین نسخه از Red Hat Linux، Red Hat Linux 9 بود که در تاریخ 30 آوریل 2004 به پایان توسعه رسید. پس از این تاریخ، بروزرسانیهایی برای این توزیع توسط پروژه Fedora Legacy منتشر شد، اما این بهروزرسانیها نیز در اوایل سال 2007 متوقف شدند.
Red Hat Enterprise Linux (RHEL) یک توزیع تجاری متنباز لینوکس است که توسط Red Hat برای بازار تجاری و سازمانی توسعه یافته است. این سیستمعامل در نسخههای مختلف سرور برای معماریهای x86-64، Power ISA، ARM64 و IBM Z و همچنین نسخه دسکتاپ برای معماری x86-64 منتشر میشود. تمام پشتیبانی رسمی، آموزشها و برنامههای Certification Red Hat بر روی این پلتفرم متمرکز است.
اولین نسخه از Red Hat Enterprise Linux با نام RedHat Linux Advanced Server وارد بازار شد. در سال 2003، شرکت Red Hat تصمیم به تغییر نام آن به RedHat Enterprise Linux AS گرفت و دو نسخه دیگر به نامهای RedHat Enterprise Linux ES و RedHat Enterprise Linux WS به مجموعه آن اضافه شد.
Red Hat برای محدود کردن توزیع مجدد و رایگان نسخههای رسمی پشتیبانیشده از RedHat Enterprise Linux، از قوانین سختگیرانه Trademark استفاده میکند، اما همچنان کد سورس این توزیع را به صورت آزاد ارائه میدهد. این امکان وجود دارد که نسخههای دیگری با حذف اجزای غیر رایگان مانند Trademark Red Hat ساخته شده و دوباره توزیع شوند. به عنوان مثال، راکی لینوکس، آلما لینوکس (از توزیعهای پشتیبانیشده توسط کامیونیتی متنباز) و Oracle Linux (به عنوان یک فورک تجاری) از این کدها استفاده میکنند.
فدورا لینوکس یکی دیگر از توزیعهای متنباز لینوکس است که به عنوان یک سیستمعامل با امنیت بالا و قابلیتهای کاربردی عمومی شناخته میشود. این سیستمعامل با ویژگیهایی نظیر ارائه فناوریهای جدید و قابلیت استفاده به عنوان یک سرور قدرتمند، توانسته است تعداد زیادی از کاربران را جذب کند. فدورا به طور رایگان در دسترس عموم قرار دارد، به این معنی که استفاده، تغییر و توزیع آن برای همه افراد آزاد است.
فدورا لینوکس توسط پروژه فدورا توسعه داده میشود و چرخه انتشار 6 ماهه آن توسط اعضای حرفهای این پروژه مدیریت میشود. این توزیع توسط کمپانی Red Hat پشتیبانی مالی میشود و به همین دلیل دارای علامت تجاری Red Hat Inc است.
هدف اصلی پروژه فدورا، ارائه یک سیستمعامل چندمنظوره است که از بستههای نرمافزار متنباز تشکیل میشود و برنامه انتشار سریعی دارد. هر ۶ تا ۸ ماه یک نسخه جدید از این سیستمعامل منتشر میشود. فدورا از جدیدترین نرمافزارها و ویژگیهای موجود در دنیای لینوکس بهرهبرداری میکند و تجربه کاربری بینظیری را ارائه میدهد. این سیستمعامل به مدت 14 سال است که بهروزرسانیهای مداوم خود را دریافت کرده و همچنان محبوبیت زیادی در میان مدیران سیستم و کاربران دارد.
از زمانی که فدورا در سال 2003 منتشر شد، این توزیع از سه نسخه اصلی استفاده کرده است: نسخه دسکتاپ یا Workstation که متمرکز بر رایانههای شخصی است، نسخه سرور و نسخه اتمیک (Atomic) که برای رایانش ابری طراحی شده است.
تا فوریه 2016، فدورا لینوکس حدود 1.2 میلیون کاربر داشت. از جمله این کاربران، لینوس توروالدز، خالق هسته لینوکس، است که از می 2020 از این توزیع استفاده میکند.
Manjaro یکی از توزیعهای رایگان و متنباز لینوکس است که بر اساس آرچ لینوکس (Arch Linux) ساخته شده و تمرکز اصلی آن بر کاربرپسند بودن و دسترسی آسان به امکانات است. به عبارت دیگر، میتوان گفت که Manjaro نسخهای سادهتر از آرچ لینوکس است. این توزیع از مدل بروزرسانی rolling استفاده میکند و مدیر بستهها یا package manager آن Pacman است.
Manjaro علاوه بر محیطهای استاندارد Xfce، Gnome، و KDE، انواع مختلفی از رابطهای دسکتاپ دیگر را نیز ارائه میدهد. اگر قبلاً با آرچ لینوکس کار کرده باشید، سرعت بالا، قدرت و سبک بودن آن را تجربه کردهاید. Manjaro نه تنها تمامی این قابلیتها را دارد، بلکه از یک رابط کاربری بصری و آسانتر نیز بهره میبرد.
سیستم مورد نیاز برای نصب Manjaro بسته به نسخه آن متفاوت است. به عنوان مثال، برای نسخه 21.2.0 Qonos، نیاز به پردازنده 64 بیتی، 1 گیگابایت رم و 30 گیگابایت فضای ذخیرهسازی است. سایر نسخهها نیز به تنظیمات کمتری نیاز دارند. با همه این ویژگیها، استفاده از Manjaro به شما امکان میدهد تا کنترل کاملتری بر سختافزار خود داشته باشید.
Manjaro از هر دو روش نصب CLI installer و GUI installer پشتیبانی میکند. مدل انتشار rolling به این معنا است که کاربران برای ارتقاء سیستم خود به آخرین نسخه نیازی به نصب مجدد یا ارتقا کامل سیستم ندارند. مدیریت بستهها در این توزیع توسط Pacman انجام میشود و کاربران میتوانند از طریق command line (terminal) یا front-end GUI به این کار بپردازند. در منجارو، امکان پیکربندی سیستم به دو صورت stable (که گزینه پیشفرض است) یا bleeding edge (مطابق با Arch) وجود دارد.
Manjaro همچنین از یک مدیر تنظیمات رابط کاربری GUI بهره میبرد که در آن میتوان تنظیمات مختلفی مانند زبان، درایورها و نسخه کرنل را پیکربندی کرد. برخی از ابزارهای معمولی Arch مانند Arch Build System (ABS) در این توزیع نیز در دسترس هستند، اما پیادهسازیهای متفاوتی دارند.
Manjaro Architect یک CLI net installer است که به کاربران این امکان را میدهد تا نسخههای کرنل، درایورها و محیطهای دسکتاپ را در طول فرایند نصب انتخاب کنند. در کنار این، دو محیط دسکتاپ رسمی و community برای انتخاب در دسترس هستند. برای نصبهای مبتنی بر GUI، توزیع Manjaro از نصبکننده Calamares استفاده میکند.
Slackware یکی از قدیمیترین توزیعهای لینوکس است که در سال 1993 توسط Patrick Volkerding ایجاد شد. این توزیع، که ابتدا بر اساس سیستم Softlanding Linux ساخته شد، تأثیر زیادی بر بسیاری از توزیعهای لینوکس دیگر داشته است، به ویژه اولین نسخههای SUSE. هدف اصلی Slackware ارائه بیشترین ثبات و سادگی در طراحی است و به عنوان یکی از “یونیکسترین” توزیعهای لینوکس شناخته میشود.
برخلاف بسیاری از توزیعهای مدرنتر، Slackware هیچ روش نصب گرافیکی و یا تفکیک وابستگی خودکار بستههای نرمافزاری ندارد. این توزیع از فایلهای plain text و اسکریپتهای shell برای پیکربندی و مدیریت استفاده میکند و به طور پیشفرض در command-line interface بوت میشود. به همین دلیل، Slackware بیشتر برای کاربران حرفهای و کسانی که به مباحث فنی و دستکاری سیستمها علاقه دارند، مناسب است.
Slackware برای معماریهای IA-32 و x86_64 در دسترس است و یک پورت به معماری ARM نیز وجود دارد. اگرچه این توزیع رایگان و متن باز است، اما فاقد یک مرکز رسمی ردیابی خطا (bug tracking) یا منبع کد عمومی (public code repository) است و توسط Volkerding انتشار دورهای ندارد. همچنین هیچ روش عضویت رسمی برای توسعهدهندگان وجود ندارد و Volkerding تنها مشارکتکننده اصلی در توسعه و انتشار آن است.
کالی لینوکس (Kali Linux) یکی از توزیعهای لینوکس بر پایه دبیان است که به طور ویژه برای امنیت سایبری طراحی شده است. این توزیع متن باز بوده و به طور خاص برای انجام تستهای نفوذ (Penetration Testing) و ارزیابی امنیتی طراحی شده است. هدف اصلی کالی لینوکس کمک به سازمانها و متخصصان امنیتی برای شناسایی و رفع آسیبپذیریها و تهدیدات امنیتی است.
کالی لینوکس توسط شرکت Offensive Security نگهداری و تأمین مالی میشود و شامل بیش از 600 ابزار امنیتی و تست نفوذ است. برخی از ابزارهای معروف آن شامل:
کالی لینوکس ابتدا به عنوان BackTrack توسعه یافت، که بر پایه توزیع Knoppix قرار داشت. پس از آن، توسط Mati Aharoni و Devon Kearns از شرکت Offensive Security بهروز رسانی و بازنویسی شد و به کالی لینوکس تغییر نام داد.
کالی لینوکس از رابطهای گرافیکی مانند GNOME و Xfce برای تعامل با کاربر بهره میبرد و به طور ویژه برای حرفهایها در زمینه امنیت اطلاعات و تست نفوذ طراحی شده است.
کالی لینوکس (Kali Linux) مبتنی بر دبیان است و اکثر بستههای نرمافزاری که در این توزیع استفاده میشوند، از Repositoryهای دبیان دریافت میشوند. این توزیع عمدتاً برای تست نفوذ، ارزیابی امنیتی و تحلیل آسیبپذیری طراحی شده است.
شعار کالی لینوکس و BackTrack (که نسخه قبلی کالی بود) این است که “هر چه ساکتتر باشید، بیشتر قادر به شنیدن خواهید بود”. این شعار به اصول عملیات مخفی و به حداقل رساندن سر و صدا برای دسترسی به سیستمها و شبکهها اشاره دارد.
کالی لینوکس همچنین دارای پروژهای به نام Kali NetHunter است. این پروژه برای سازگاری و انتقال کالی به دستگاههای اندرویدی طراحی شده و اولین پلتفرم تست نفوذ متن باز برای دستگاههای Nexus است. این پروژه در تلاش مشترک بین اعضای Kali community و Offensive Security توسعه داده شده است. دستگاههایی که از Kali NetHunter استفاده میکنند، از ویژگیهایی همچون:
این ویژگیها برای تست امنیت و نفوذ به سیستمها و شبکهها در دستگاههای موبایل و اندرویدی بسیار مفید هستند.
BackTrack، که پیش از کالی لینوکس بود، ویژگیهایی مانند forensic mode داشت که اکنون در حالت live boot به کالی لینوکس منتقل شده است. این حالت به متخصصان امنیتی این امکان را میدهد که بدون ایجاد تغییرات دائمی در سیستم، از آن برای انجام بررسیهای امنیتی و تحلیلی استفاده کنند.
کالی لینوکس به دلیل استفاده در سریال مستر ربات (Mr. Robot)، که در آن هکرهای اخلاقی از این توزیع استفاده میکنند، محبوبیت بیشتری پیدا کرد. این توزیع عمدتاً برای حرفهایها و کسانی که آشنایی با لینوکس دارند طراحی شده است و هدف آن استفاده عمومی نیست. برای نصب و پیکربندی کالی لینوکس، میتوان از اسناد رسمی آن برای راهنماییهای دقیق استفاده کرد.
کالی لینوکس، که بر پایه دبیان ساخته شده است، از Repositoryهای دبیان برای مدیریت و نصب بستهها استفاده میکند. این توزیع به طور خاص برای امنیت سایبری و تست نفوذ طراحی شده و شامل ابزارهایی است که به متخصصان امنیتی کمک میکند تا آسیبپذیریها و تهدیدات را شبیهسازی و ارزیابی کنند. یکی از ویژگیهای مهم کالی این است که برخلاف سایر توزیعها، برای استفاده حرفهای و تخصصی بهینه شده است و بیشتر برای کسانی که تجربه و آگاهی کافی در زمینه لینوکس دارند مناسب است.
شعار کالی لینوکس و BackTrack، که نسخه قبلی این توزیع بود، “هر چه ساکتتر باشید، بیشتر قادر به شنیدن خواهید بود” است. این شعار به اهمیت بیصدا بودن و جمعآوری دادههای امنیتی به طور بیسر و صدا اشاره دارد که برای شبیهسازی حملات واقعی و تست نفوذ حیاتی است.
Kali NetHunter یک پروژه اختصاصی کالی لینوکس است که برای دستگاههای اندرویدی طراحی شده و امکان استفاده از ابزارهای تست نفوذ را در محیط اندروید فراهم میآورد. این پلتفرم برای دستگاههای Nexus ساخته شده و به عنوان اولین پلتفرم متن باز تست نفوذ برای اندروید شناخته میشود. قابلیتهای آن شامل موارد زیر است:
BackTrack که پیش از کالی لینوکس معرفی شده بود، همچنین دارای یک حالت forensic mode بود که از طریق live boot به کالی منتقل شد. این حالت به تحلیلگران دیجیتال کمک میکرد تا دادههای حساس را در شرایطی امن و بدون تغییرات عمده به سیستمعامل اصلی جمعآوری و تجزیه و تحلیل کنند.
یکی از عواملی که به محبوبیت کالی لینوکس افزوده است، استفاده آن در سریال مستر ربات (Mr. Robot) بود که باعث جلب توجه بیشتری به این توزیع در میان علاقهمندان به امنیت سایبری و هک شد.
کالی لینوکس به طور خاص برای اهداف عمومی طراحی نشده است و بیشتر به دست حرفهایها و متخصصانی که تجربه کار با لینوکس دارند، مناسب است. برای آموزش و راهنماییهای بیشتر در مورد نحوه نصب و پیکربندی کالی لینوکس، توصیه میشود به اسناد رسمی و مستندات این توزیع مراجعه کنید.
کالی لینوکس (Kali Linux) علاوه بر ابزارهای امنیتی پیشرفتهای که ارائه میدهد، محیط دسکتاپ خود را با استفاده از طرحبندیها و تمهای مختلف قابل تغییر کرده است تا کاربران تجربهای مشابه با سیستمعاملهای دیگر مانند ویندوز، macOS یا اوبونتو داشته باشند.
این تغییرات ظاهری از طریق تمهای مختلف یا طرحبندیهای دسکتاپ به کاربران این امکان را میدهند که محیط کاربری خود را به گونهای تنظیم کنند که شبیه به سیستمعاملهای دیگر به نظر برسد. به عنوان مثال:
همچنین، مانند تمام محیطهای دسکتاپ مبتنی بر GNOME، کاربران میتوانند از اکستنشنهای GNOME برای شخصیسازی بیشتر رابط کاربری خود استفاده کنند. این اکستنشنها به طور ویژه به کاربران این امکان را میدهند که قابلیتهای جدیدی به محیط دسکتاپ اضافه کنند و طراحی آن را دقیقاً مطابق با نیازهای خود تنظیم کنند. این ویژگیها باعث میشوند که کالی لینوکس علاوه بر ابزارهای امنیتی، یک تجربه کاربری انعطافپذیر و قابل تنظیم داشته باشد.
MX Linux یک توزیع لینوکس مبتنی بر Debian و antiX است که بهویژه برای کاربران با سیستمهای قدیمی طراحی شده است. این توزیع نتیجه همکاری میان کامیونیتی antiX و MX Linux است و نام آن از ترکیب حروف “M” از MEPIS و “X” از antiX گرفته شده است، تا ریشههای آن را نشان دهد.
هدف MX Linux ایجاد سیستمعاملی است که ترکیبی از دسکتاپهای زیبا و کارآمد با پایداری بالا و عملکرد خوب باشد. این توزیع بهویژه برای دستگاههایی با سختافزار قدیمی مناسب است و میتواند عملکرد خوبی را بر روی سیستمهای با منابع کم ارائه دهد.
ویژگیهای اصلی MX Linux:
این توزیع به دلیل سادگی استفاده، پایداری، و عملکرد بهینه در سیستمهای قدیمی و همچنین پشتیبانی خوب از Debian و antiX، به یکی از انتخابهای محبوب میان کاربران توزیعهای لینوکس تبدیل شده است.
MX Linux یک توزیع لینوکس بسیار کاربرپسند است که مجموعهای از ابزارها و نرمافزارهای مفید را بهطور پیشفرض شامل میشود. این نرمافزارها به کاربران کمک میکنند تا تجربهای راحت و ساده از استفاده از سیستمعامل خود داشته باشند. در ادامه به برخی از ویژگیهای اصلی و ابزارهای موجود در MX Linux اشاره میکنیم:
ویژگیهای اصلی MX Linux:
این نرمافزارها بهطور پیشفرض نصب شدهاند و نیازی به نصب اضافی ندارند.
این توزیع با توجه به راحتی استفاده، ابزارهای جامع و پشتیبانی از سختافزار قدیمی به یکی از گزینههای محبوب میان کاربران لینوکس تبدیل شده است.
توزیع Gentoo
Gentoo Linux یکی از توزیعهای لینوکس است که به دلیل ویژگیهای خاص خود، به طور گسترده در بین کاربران حرفهای و کسانی که نیاز به پیکربندی دقیق و بهینهسازی سیستم دارند، محبوب است. در ادامه به ویژگیهای کلیدی این توزیع اشاره میکنیم:
ویژگیهای اصلی Gentoo Linux:
Gentoo Linux به دلیل قابلیتهای بالا در پیکربندی و سفارشیسازی، برای کاربرانی که نیاز به کنترل دقیق و بهینهسازی کامل سیستم دارند، بسیار مناسب است. در ادامه، ویژگیهای مهمی که Gentoo را برای چنین کاربرانی جذاب میکند، شرح داده شده است:
ویژگیهای برجسته Gentoo:
توزیع Puppy Linux
Puppy Linux که اولین نسخه آن در سال 2003 منتشر شد، به دلیل سرعت، قابلیت انعطافپذیری و سبک بودن، شناخته میشود و تمرکز آن بر سادگی استفاده و کمترین استفاده از فضای حافظه است. این توزیع به طور کامل از حافظه RAM اجرا میشود و نسخههای کنونی آن معمولاً فضای کمی را اشغال میکنند (حدود 600 مگابایت برای سیستمهای 64 بیتی و 300 مگابایت برای سیستمهای 32 بیتی) که به شما این امکان را میدهد تا پس از راهاندازی، رسانه بوت را از سیستم جدا کنید.
برنامههایی مانند AbiWord، Gnumeric و MPlayer، همراه با مرورگرهای وب سبک و ابزارهایی برای دانلود بستههای اضافی در این سیستمعامل گنجانده شدهاند. این توزیع ابتدا توسط بری کولر و سایر اعضای جامعه توسعه یافت و تا زمانی که کولر در سال 2013 بازنشسته شد، ادامه پیدا کرد. ابزار Woof قادر است یک نسخه از Puppy Linux را از بستههای باینری سایر توزیعهای لینوکس بسازد.
Puppy Linux یک سیستمعامل کامل است که همراه با مجموعهای از نرمافزارها برای استفاده عمومی عرضه میشود. اندازه کوچک و وزن سبک این توزیع باعث میشود که بتوان از آن از هر رسانهای که کامپیوتر آن را پشتیبانی میکند، بوت کرد. نصب Puppy Linux بسیار آسان است. فقط کافی است فایل ISO دانلودی را روی دستگاه قابل بوت کپی کرده و سیستم را راهاندازی کنید، سپس از منوی لایو بوت استفاده کنید.
Puppy Linux به دلیل حجم کم خود میتواند از هر دستگاه USB یا CD قابل بوت اجرا شود و حتی در صورت عدم وجود هارد دیسک، به راحتی قابل استفاده است. این توزیع به طور خودکار بوتلودر را روی هارد دیسک نصب نمیکند و به طور پیشفرض به شبکه متصل نمیشود، ویژگی که مانع از آسیب به سیستم و اطلاعات دستگاه میشود.
Xubuntu یک توزیع لینوکس مبتنی بر Ubuntu است که توسط شرکت Canonical توسعه یافته و به رسمیت شناخته شده است. این توزیع که ترکیبی از Xfce و Ubuntu میباشد، از محیط دسکتاپ XFCE به جای GNOME استفاده میکند. هدف Xubuntu فراهم آوردن یک محیط دسکتاپ سبک، پایدار و قابل تنظیم است که از اجزای XFCE بهره میبرد. این توزیع به گونهای طراحی شده که هم برای کاربران جدید و مبتدی و هم برای کاربران با تجربه لینوکس مناسب باشد. Xubuntu بیشتر برای دستگاههای کم مصرف هدفگذاری شده و تلاش دارد تا سرعت و پاسخگویی بهتری را بر روی سختافزارهای موجود ارائه دهد.
Xubuntu ابتدا قرار بود در تاریخ 13 اکتبر 2005، همزمان با Ubuntu 5.10 Breezy Badger منتشر شود، اما به دلیل تکمیل نشدن کار، تنها نام Xubuntu برای متاپکیج Xubuntu-desktop به منظور نصب دسکتاپ XFCE از طریق Synaptic Package Manager در دسترس قرار گرفت. اولین نسخه رسمی Xubuntu در 1 ژوئن 2006، تحت Ubuntu 6.06 Dapper Drake منتشر شد که شامل Kubuntu و Edubuntu نیز بود.
محیط دسکتاپ XFCE در Xubuntu به گونهای طراحی شده است که نسبت به دسکتاپ GNOME پیشفرض Ubuntu منابع کمتری مصرف میکند. در سپتامبر 2010، توسعهدهندگان Xubuntu اعلام کردند که این توزیع را میتوان با حداقل 128 مگابایت رم اجرا کرد، هرچند که 256 مگابایت رم به شدت توصیه میشد.
آزمایش انجام شده توسط مارتین هانیفورد در IBM در ژانویه 2007 بر روی Xubuntu 6.10 نشان داد که این توزیع “تقریباً 25 مگابایت” رم کمتری نسبت به سایر توزیعها مصرف میکند و همچنین به طور قابل توجهی از بافرها و کش کمتری استفاده میکند، که به معنای فعالیت فایل کمتر است.
آزمایشات بعدی که توسط DistroWatch در آوریل 2009 بر روی دستگاه دسکتاپ Dell Dimension 4500 با پردازنده اینتل 2 گیگاهرتز و 384 مگابایت رم انجام شد، نشان داد که Xubuntu 9.04 در مقایسه با نسخه دبیان XFCE 5.0.1 عملکرد ضعیفتری دارد. این آزمایشات نشان داد که Xubuntu در انجام کارهای ساده بیش از دو برابر بیشتر از دبیان رم مصرف میکند. علاوه بر این، ظرفیت رم Xubuntu برای انجام کارهای روزمره تمام شد، که نشاندهنده ناکافی بودن 384 مگابایت رم بود. این بررسی به این نتیجه رسید که “بدیهی بود که رم تمام شده بود و پس از آن استفاده از فضای swap آغاز شد. با توجه به اینکه کار زیادی انجام نمیدادیم، این بازخورد نسبتاً ناامیدکننده بود.” آزمایشات بعدی به این نتیجه رسید که این مشکلات عملکرد به دلیل وجود نرمافزار با مصرف رم بالا در Xubuntu است که در پیادهسازی دبیان XFCE حضور ندارد.
Kubuntu نسخهای رسمی از سیستمعامل اوبونتو است که از محیط دسکتاپ KDE Plasma به جای GNOME استفاده میکند. این توزیع از همان زیرساختهای اوبونتو بهره میبرد، از جمله استفاده از همان repositoryها و انتشار منظم طبق زمانبندی Ubuntu.
Kubuntu تا سال 2012 تحت حمایت مالی کمپانی Canonical Ltd قرار داشت، اما پس از آن، حمایت مالی این پروژه توسط Blue Systems انجام شد. در حال حاضر، توسعه Kubuntu عمدتاً توسط مشارکتکنندگان کامیونیتی هدایت میشود، در حالی که همچنان از سرورهای پروژه اوبونتو و توسعهدهندگان آن استفاده میکند.
این توزیع لینوکس رایگان و کاربرپسند است که بر پایه نرمافزار دسکتاپ KDE و سیستمعامل اوبونتو ساخته شده است. Kubuntu از چرخه انتشار دو ساله بهره میبرد و علاوه بر عرضه یک نسخه به روز از دسکتاپ KDE در هر انتشار، بستههای بهروز شده KDE را در طول عمر هر نسخه منتشر میکند.
KNOPPIX یکی از توزیعهای لینوکس است که بر اساس دبیان ساخته شده و به طور خاص برای اجرای مستقیم از روی CD/DVD (Live CD) یا درایو USB (Live USB) طراحی شده است. این توزیع یکی از نخستینهایی است که به این شیوه عرضه شد و توسط کلاوس کنوپر، مشاور لینوکس، توسعه یافته و نامش را از روی او گرفته است.
اگرچه KNOPPIX عمدتاً به عنوان یک Live CD طراحی شده، اما قابلیت نصب به عنوان سیستمعامل روی هارد دیسک را نیز دارد. همچنین، سیستمهایی که از بوت از USB پشتیبانی میکنند، میتوانند این توزیع را از طریق درایو USB یا کارت حافظه بارگیری کنند.
این توزیع دو نسخه اصلی دارد: نسخه CD با ظرفیت 700 مگابایت و نسخه DVD با ظرفیت 4.7 گیگابایت که به نام “Maxi” شناخته میشود. از نسخه 9.1 به بعد، نسخههای CD مجدداً منتشر میشوند، در حالی که نسخههای DVD همواره بهروز میمانند. هر نسخه به دو زبان انگلیسی و آلمانی در دسترس است.
KNOPPIX عمدتاً از نرمافزارهای رایگان و متنباز تشکیل شده، اما در مواقع خاص ممکن است شامل برخی نرمافزارهای اختصاصی نیز باشد.
Slax یک توزیع لینوکس Live CD است که توسط Tomáš Matějíček توسعه یافته و به عنوان یک سیستمعامل قابل حمل و کاربردی طراحی شده است. این توزیع به عنوان جایگزینی برای توزیعهای لینوکس پیچیدهتر و حجیمتر که معمولاً روی هارد دیسک نصب میشوند، عمل میکند. اگرچه اگر به دنبال یک نقطه شروع ساده و سریع برای لینوکس هستید، ممکن است Slax گزینه مناسبی نباشد.
این توزیع که بر پایه Slackware ساخته شده، گزینه مناسبی برای سیستمهای 32 بیتی است. جالب است بدانید که Slackware قدیمیترین توزیع فعال لینوکس است و پس از 6 سال از آخرین نسخه خود، نسخه Slackware 15 را منتشر کرده است.
در Slax، میتوان بستهها را از طریق package manager apt اضافه کرد یا به صورت ماژول آماده سازی کرد. شعار این توزیع “سیستمعامل جیبی شما” است. یکی از ویژگیهای برجسته Slax سهولت سفارشیسازی آن است. با استفاده از ماژولهای Slax، میتوان نرمافزارهای اضافی را اضافه و حذف کرد. برخلاف بسیاری از توزیعهای دیگر، نیاز به استفاده از یک package manager سنتی مانند APT برای بارگذاری نرمافزار اضافی نیست. ماژولهای Slax کاملاً مستقل هستند، اما APT به طور کامل پشتیبانی میشود و حتی به بستههای دبیان اجازه میدهد که به ماژولهای Slax تبدیل شوند.
ماژولهای Slax از سیستم فایل SquashFS استفاده میکنند که به صورت فقط خواندنی است و با کمپرسور LZMA فشرده میشود. این ماژولها کنار هم قرار میگیرند تا دایرکتوری root کامل Slax را بسازند، و یک لایه تکمیلی قابل نوشتن (سیستم فایل tmpfs) در بالای stack قرار میگیرد تا قابلیت نوشتن را فراهم کند.
توزیع Linux Mint یکی از شناختهشدهترین و پرطرفدارترین توزیعهای لینوکس است که همواره جایگاهی ثابت در میان ده توزیع برتر لینوکس در سایت DistroWatch داشته است. این محبوبیت به دلیل تمرکز بر سادگی و راحتی در استفاده بهدست آمده است، که آن را به انتخابی مناسب برای طیف گستردهای از کاربران، بهویژه تازهواردان به دنیای لینوکس، تبدیل کرده است.
Linux Mint یک توزیع مبتنی بر اوبونتو است که با هدف ارائه یک سیستمعامل دسکتاپ کارآمد طراحی شده است. این توزیع به کاربران خانگی و شرکتها اجازه میدهد بدون نیاز به صرف هزینه، از سیستمعاملی بهرهمند شوند که موثر، کاربردی، راحت و زیبا باشد. توجه ویژه به سادگی استفاده و طراحی جذاب، از ویژگیهای برجسته این توزیع است.
توزیع Linux Mint با مجموعهای از ابزارهای کاربردی و سفارشیسازی شده ارائه میشود و از پشتیبانی چندرسانهای عالی برخوردار است (پشتیبانی چندرسانهای بهصورت اختیاری در دسترس است). این توزیع شامل یک دسکتاپ سفارشیشده، منوهای اختصاصی، چندین ابزار پیکربندی منحصربهفرد و یک رابط نصب مبتنی بر وب است که تجربه کاربر را بهبود میبخشد. Linux Mint همچنین با مخازن نرمافزاری اوبونتو کاملاً سازگار بوده و دسترسی به مجموعه وسیعی از نرمافزارها را ممکن میسازد.
توزیع Linux Mint از طیف گستردهای از مدیران صفحهنمایش و محیطهای دسکتاپ پشتیبانی میکند که شامل Cinnamon (بهعنوان محیط اصلی این توزیع)، MATE، KDE، XFCE و چند گزینه دیگر میباشد. این تنوع به کاربران اجازه میدهد تا بر اساس نیازها و ترجیحات خود، مناسبترین محیط دسکتاپ را انتخاب کنند.
AlmaLinux به عنوان اولین جایگزین رسمی برای CentOS که در دسترس عموم قرار گرفت، به سرعت تبدیل به یک موضوع داغ برای کسانی شد که با لینوکس در محیطهای Enterprise (سازمانی) کار میکنند. این توزیع به دلیل سازگاری کامل با RHEL و حفظ ساختار و قابلیتهای مشابه CentOS، برای سازمانها و مدیران سرورهایی که به دنبال یک توزیع پایدار و رایگان برای استفاده در محیطهای تجاری بودند، بسیار مورد توجه قرار گرفت. AlmaLinux توسط جامعه توسعهدهندگان و پشتیبانی تجاری از سوی شرکتهای مختلف ارائه میشود و بهعنوان یک گزینه جایگزین با امنیت و پایداری بالا برای محیطهای سروری شناخته میشود.
AlmaLinux یکی دیگر از توزیعهای لینوکس رایگان و متنباز است که توسط CloudLinux ایجاد شده تا یک سیستمعامل سازمانی با پشتیبانی کامیونیتی ارائه دهد که با توزیع Red Hat Enterprise Linux (RHEL) سازگار باشد. این توزیع بهعنوان یک جایگزین برای CentOS پس از تغییرات استراتژیک Red Hat معرفی شد. اولین نسخه پایدار AlmaLinux در تاریخ 30 مارس 2021 منتشر شد و به سرعت به یک گزینه محبوب برای کاربران و سازمانها تبدیل شد که به دنبال یک توزیع پایدار، قابل اعتماد و سازگار با RHEL بودند.
در 8 دسامبر 2020، Red Hat اعلام کرد که توسعه CentOS، یکی از مشتقات RHEL (Red Hat Enterprise Linux)، متوقف خواهد شد و پشتیبانی رسمی آن برای تمرکز بر CentOS Stream قطع خواهد شد. این تصمیم باعث ایجاد تغییرات قابل توجهی در جامعه کاربران CentOS شد، زیرا CentOS بهعنوان یک توزیع پایدار و رایگان برای جایگزینی RHEL شناخته میشد. با این حال، با توجه به تغییرات استراتژیک Red Hat، توسعهدهندگان و کاربران به سمت گزینههای دیگری مانند AlmaLinux و Rocky Linux مهاجرت کردند تا از پشتیبانی و نسخههای پایدار مشابه RHEL بهرهمند شوند.
در پاسخ به تصمیم Red Hat برای توقف توسعه CentOS، شرکت CloudLinux که خود توزیع تجاری لینوکس مختص خود به نام CloudLinux OS را دارد، تصمیم گرفت AlmaLinux را توسعه دهد. هدف اصلی از ایجاد AlmaLinux، ارائه یک جانشین برای CentOS بود که بهطور کامل با نسخه فعلی RHEL سازگار باشد و همچنین سازگاری باینری (binary compatibility) را حفظ کند. این اقدام به منظور تأمین نیازهای جامعه کاربران و سازمانها انجام شد تا آنها همچنان بتوانند از یک توزیع پایدار، رایگان و سازگار با RHEL بهرهمند شوند. AlmaLinux به سرعت تبدیل به یکی از گزینههای محبوب برای جایگزینی CentOS در محیطهای سازمانی شد.
برای اولین بار، نسخه بتای AlmaLinux در 1 فوریه 2021 منتشر شد. پس از آن، اولین نسخه پایدار این توزیع در 30 مارس 2021 منتشر گردید. این نسخههای اولیه به سرعت توسط جامعه کاربران و توسعهدهندگان پذیرفته شدند، زیرا AlmaLinux به عنوان جایگزینی برای CentOS شناخته میشد و با هدف سازگاری کامل با RHEL طراحی شده بود.
نسخه AlmaLinux 8.x تا سال 2029 پشتیبانی خواهد شد. این پشتیبانی طولانیمدت به کاربران اطمینان میدهد که میتوانند از این توزیع در محیطهای سازمانی با خیال راحت استفاده کنند. علاوه بر این، شرکتهای بزرگی مانند ARM، AWS، Equinix و Microsoft نیز از AlmaLinux پشتیبانی میکنند. این پشتیبانی از سوی شرکتهای معتبر، به AlmaLinux اعتبار و اعتماد بیشتری میبخشد و آن را به گزینهای قوی برای استفاده در سرورها و سیستمهای ابری تبدیل میکند.
در 30 مارس 2021، بنیاد سیستمعامل AlmaLinux تأسیس شد تا توسعه و مدیریت این توزیع را از CloudLinux گرفته و به طور مستقل این وظیفه را به عهده بگیرد. هدف از ایجاد این بنیاد، اطمینان از پایداری و رشد مستقل AlmaLinux به عنوان یک توزیع متنباز و رایگان بود. کمپانی CloudLinux وعده داده است که به صورت سالانه 1 میلیون دلار بودجه برای پشتیبانی و توسعه این پروژه اختصاص دهد، تا به رشد و بهبود AlmaLinux کمک کند و آن را به یک گزینه پایدار و قابل اعتماد برای جامعه کاربران لینوکس تبدیل کند.
اوبنتو یک توزیع لینوکس مبتنی بر دبیان است که بیشتر از نرمافزارهای رایگان و متنباز (open-source) تشکیل شده است. این توزیع برای محیطهای مختلفی مانند رایانش ابری، سرورها، دسکتاپها و دستگاههای اینترنت اشیا (IoT) طراحی شده است. اوبنتو یکی از محبوبترین توزیعهای لینوکس است که به دلیل نصب آسان، پشتیبانی عالی و جامعه بزرگ کاربران و توسعهدهندگان خود شناخته میشود. این توزیع بهویژه برای کاربران مبتدی و همچنین حرفهایها در محیطهای مختلف بسیار مناسب است.
در حالی که توزیعهای لینوکس مختلفی به صورت آنلاین و رایگان در دسترس هستند، اوبونتو موفق شده است تا لقب محبوبترین توزیع لینوکس را به خود اختصاص دهد. این توزیع به دلیل سادگی در استفاده، نصب آسان و پشتیبانی گسترده، به یکی از بهترین گزینهها برای کاربرانی تبدیل شده که به دنبال یک سیستمعامل رایگان و متنباز هستند. علاوه بر این، اوبونتو به عنوان بهترین جایگزین برای ویندوز و مک او اس شناخته میشود، زیرا تجربه کاربری مشابهی را ارائه میدهد و در عین حال از انعطافپذیری و امنیت بالاتری برخوردار است.
اوبونتو به صورت رسمی در سه نسخه منتشر شده است: دسکتاپ، سرور و Core (برای دستگاههای اینترنت اشیا و روباتها). هر یک از این نسخهها میتوانند به طور مستقل بر روی کامپیوترها یا در سرورهای مجازی اجرا شوند. اوبونتو به عنوان یک سیستمعامل محبوب برای محاسبات ابری (cloud computing) شناخته میشود و از OpenStack برای پیادهسازی زیرساختهای ابری پشتیبانی میکند.
دسکتاپ پیشفرض اوبونتو از نسخه 17.10 به بعد به GNOME تغییر کرده است، که یک محیط دسکتاپ کاربرپسند و زیبا است. این نسخه از اوبونتو به کاربران تجربهای مشابه با سیستمعاملهای دیگر فراهم میکند، در حالی که ویژگیهای قدرتمند لینوکس را در اختیار آنها قرار میدهد.
اوبونتو در سال 2004 توسط شرکت بریتانیایی Canonical معرفی شد. در آن زمان، دبیان به عنوان یکی از محبوبترین توزیعهای لینوکس شناخته میشد، اما فرآیند نصب و استفاده از آن برای بسیاری از کاربران چالشبرانگیز بود. به همین دلیل، اوبونتو بهعنوان یک جایگزین کاربرپسندتر برای دبیان طراحی و معرفی شد. هدف اصلی اوبونتو ارائه یک سیستمعامل لینوکس با نصب آسان، رابط کاربری بهتر و پشتیبانی قوی بود، که بتواند طیف وسیعتری از کاربران، از مبتدی تا حرفهای، را به خود جذب کند.
Canonical بهعنوان شرکت توسعهدهنده اوبونتو، بروزرسانیهای امنیتی و پشتیبانی فنی را برای هر نسخه از این سیستمعامل ارائه میکند. این پشتیبانی از تاریخ انتشار نسخه آغاز شده و تا زمانی که آن نسخه به تاریخ تعیینشده End-Of-Life (EoL) برسد، ادامه مییابد.
علاوه بر نسخه اصلی اوبونتو، flavorهای اوبونتو نیز وجود دارند که نیازهای متنوع کاربران را برآورده میکنند. این flavorها شامل Ubuntu MATE، Xubuntu و Lubuntu هستند. این نسخهها طراحی شدهاند تا سیستمعاملهای سبک وزن و کارآمدی را ارائه دهند که نیازی به سختافزار قوی ندارند. این ویژگیها آنها را به گزینهای مناسب برای رایانههای قدیمیتر یا دستگاههایی با منابع محدود تبدیل میکند، در حالی که همچنان تجربهای قابل اعتماد و روان را برای کاربران فراهم میکنند.
اوبونتو به عنوان یک توزیع محبوب لینوکس، به صورت منظم بهروزرسانی میشود و هر شش ماه یکبار نسخه جدیدی از آن منتشر میگردد. نسخههای پشتیبانی بلندمدت (LTS) که به دلیل پایداری و امنیت بیشتر شناخته شدهاند، هر دو سال یکبار عرضه میشوند. جدیدترین نسخه LTS این توزیع، نسخه 22.04 با نام “Jammy Jellyfish” است که در تاریخ 21 آوریل 2022 منتشر شد.
نصب اوبونتو امکانپذیری بالایی دارد و میتوان آن را روی انواع مختلفی از سختافزارها اجرا کرد. با این حال، راحتترین و بیدردسرترین روش نصب آن، بر روی رایانههای شخصی یا لپتاپها صورت میگیرد، جایی که سازگاری سختافزاری بیشتری ارائه میشود.
Parrot OS یک توزیع گنو/لینوکس مبتنی بر دبیان است که بهطور خاص برای کمک به توسعهدهندگان و تیمهای امنیت سایبری طراحی شده است. این توزیع ابزاری قدرتمند برای انجام تستهای نفوذ، هک اخلاقی، رمزنگاری، مهندسی معکوس و دیگر عملیاتهای مرتبط با امنیت فراهم میکند. Parrot OS بهویژه برای کسانی که در زمینه امنیت شبکه، تحلیل آسیبپذیریها، و ارزیابی سیستمها و برنامهها فعالیت میکنند، بسیار مفید است.
یکی از ویژگیهای کلیدی این توزیع، ابزار AnonSurf است که برای حفظ امنیت و ناشناس ماندن کاربران طراحی شده است. این ابزار به محققان امنیت کمک میکند تا از شناسایی آدرس IP خود جلوگیری کنند و امنیت مرورگر وب را تقویت کنند. علاوه بر این، Parrot OS شامل ابزاری برای مدیریت ماشینهای مجازی مانند KVM و LXC است که امکان کنترل ماشینهای مجازی در شبکه یا روی رایانههای مختلف را برای متخصصان فناوری اطلاعات فراهم میآورد.
این توزیع بهطور کلی بهعنوان یک سیستمعامل پیشرفته برای متخصصان امنیتی طراحی شده است که به آنها این امکان را میدهد تا بهطور مؤثر و ایمن سیستمها و شبکهها را آزمایش و تجزیه و تحلیل کنند.
Parrot Hole یکی از ویژگیهای مفید Parrot OS است که بهویژه برای کاربران دسکتاپ طراحی شده است. این ویژگی به طور خودکار بستههای مرتبط با تست نفوذ را حذف کرده و یک محیط دبیان پیکربندیشده و ساده را برای استفاده روزمره آماده میکند. این قابلیت برای کاربرانی که نیازی به ابزارهای پیشرفته تست نفوذ ندارند و میخواهند تجربه کاربری سبکتر و سادهتری داشته باشند، بسیار مناسب است.
بهطور پیشفرض، Parrot OS از محیط دسکتاپ MATE استفاده میکند که یک محیط دسکتاپ سبک، کاربرپسند و کاربردی است. با این حال، کاربران میتوانند به راحتی محیط دسکتاپ (DE) دیگری را نصب کنند. به عنوان مثال، محیطهای دسکتاپ محبوبی مانند KDE Plasma، Xfce و Cinnamon برای کسانی که میخواهند تجربهای شخصیتر از سیستمعامل خود داشته باشند، در دسترس هستند. این امکان سفارشیسازی بالا، انعطافپذیری بیشتری به کاربران میدهد تا سیستمعامل خود را مطابق با نیازهای خود تنظیم کنند.
Lubuntu یک توزیع لینوکس سریع و سبک است که برای کاربرانی طراحی شده که به یک سیستمعامل با منابع کم و عملکرد بالا نیاز دارند. این توزیع از محیط دسکتاپ LXDE/LXQT استفاده میکند که ویژگی اصلی آن ساده و کاربرپسند بودن است. همچنین، Lubuntu با مجموعهای از برنامههای کاربردی سبک همراه است که به کاهش مصرف منابع کمک میکنند.
Lubuntu بهویژه برای دستگاههایی با سختافزار ضعیف یا قدیمی مناسب است، چرا که این سیستمعامل به طور ویژه برای عملکرد سریع و بهینهسازی شده است. به همین دلیل، Lubuntu یکی از گزینههای محبوب برای کاربران لپتاپها و کامپیوترهای قدیمی و با سختافزار محدود است.
این توزیع ابتدا توسط ماریو بهلینگ ایجاد شد و طی سالها توسط جولین لاورگن و دیگر اعضای تیم توسعه، به رشد و بهبود خود ادامه داده است. این تیم توانسته است به طور مداوم نسخههای جدیدی از Lubuntu ارائه دهد که به کاربران تجربهای روان و سریع از لینوکس میدهد.
Elementary OS یک توزیع لینوکس مبتنی بر Ubuntu LTS است که بهویژه بهعنوان یک سیستمعامل زیبا، ساده و کاربرپسند شناخته میشود. این توزیع خود را بهعنوان جایگزینی «متفکر، توانا و اخلاقی» برای Mac OS و Windows معرفی میکند و هدف آن ارائه یک تجربه کاربری ساده و در عین حال قدرتمند است.
یکی از ویژگیهای برجستهی Elementary OS، محیط دسکتاپ Pantheon است که طراحی آن الهامگرفته از سیستمعامل macOS است. این محیط دسکتاپ بسیار تمیز، مینیمالیستی و بصری است و به کاربران تجربهای روان و لذتبخش میدهد.
به علاوه، Elementary OS با تمرکز بر زیباییشناسی و سادگی در طراحی، از برنامههایی مانند Epiphany (مرورگر وب)، Mail، Music و Photos برای استفادههای روزمره پشتیبانی میکند. این سیستمعامل به گونهای طراحی شده است که کاربران مبتدی بتوانند به راحتی از آن استفاده کنند، در حالی که همچنان انعطافپذیری لازم برای کاربران حرفهای را فراهم میآورد.
یکی دیگر از جنبههای مهم این توزیع، تعهد به نرمافزارهای متنباز و رایگان است که در کنار فلسفه احترام به حریم خصوصی و اخلاقی بودن قرار دارد.
تمامی حقوق محفوظ است. بومی سازی توسط امیرحسین گروسی و محمد خلیلی